مرحلهء چهارم : مواد سه‌گانه وجوب ، امكان و امتناع بحث از مواد سه گانه در حقيقت بحث از اقسام دو گانه وجود است - ممكن و واجب - و بحث از امتناع هم استطرادى و تبعى است . و به هر حال در اين مرحله نيز چند فصل داريم . فصل اول : تعريف و بيان انحصار مواد سه‌گانه هر مفهومى هنگام مقايسه‌اش با وجود ، يا وجود را بالضروره واجد است ، كه در اين هنگام آن را واجب الوجود مىگوييم ، و يا وجود براى آن مفهوم امتناع دارد و در اين صورت ممتنع الوجود ناميده مىشود و يا اين‌كه وجود برايش نه ضرورت دارد و نه امتناع و در اين صورت ممكن الوجود مىباشد . پيداست كه احتمال ديگرى در كار نيست ، زيرا تنها احتمال متصور ديگر اين است كه وجود و عدم هر دو ضرورى باشند و با كمترين توجه معلوم مىشود كه اين احتمال امكان ندارد . معناى مفاهيم مزبور هم به خوبى روشن است ، زيرا اينها از جمله معانى شامل و عامى هستند كه هيچ مفهومى خالى از آنها نيست و همگان با آنها سرو كار دارند . از اين‌جاست كه هر گونه تعريفى دربارهء آنها اگر بخواهد به عنوان تعريف صحيح